Тимур Турловтың авторлық блогы
Сәуір айының басты оқиғалары
#KAZCHESS TIMES
Сәуір айында шахмат төңірегінде түрлі пікір де, талқылау да көп болды. Меніңше, бұл жақсы белгі. Демек, адамдарға шахмат шын мәнінде маңызды.

Әрине, шахматты дамытуға қатысты барлық мәселеде бәрінің пікірі бір жерден шығуы қиын. Өйткені бұл орта өте үлкен. Мұнда талантты балалар да, мықты бапкерлер де, тәжірибелі менеджерлер де көп. Әркімнің өз көзқарасы, өз дұрыс деп санайтын жолы болады. Бұл қалыпты нәрсе.

Бірақ мен үшін ең маңыздысы – бәріміздің ортақ нәтиже үшін жұмыс істеуіміз. Ал сәуір айы бұл тұрғыда көп нәрсені көрсетті. Сербиядағы рапид пен блицтен Қазақстан құрамасының:

21 медаль жеңіп алуы және Алматыда өткен мектеп командалары арасындағы әлем чемпионаты біздің деңгейімізді тағы бір дәлелдеді.

Алдымен осы туралы айтып өткім келеді. Кейін мамыр айында бізді не күтіп тұрғанымен, Федерация қазір қандай жұмыстарға дайындалып жатқанымен бөлісемін.
Сербиядағы турнирдің маңызы ерекше болды. Оның екі себебі бар.

Біріншіден, бұл – жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионаты. Шахмат төңірегінде жүрген адамдар мұны жақсы түсінеді, бірақ бәріне түсінікті болу үшін айта кетейін, дәл осы балалар ертең ұлттық құраманың негізгі күшіне айналады. Болашақта үлкен турнирлерде ел намысын қорғайтын да осы буын болмақ.

Екіншіден, Қазақстанның нәтижесі жылдан-жылға өсіп келеді. Биыл біздің спортшылар 21 медаль жеңіп алды. Бұл керемет нәтиже. Салыстырып қарасақ, 2025 жылы Қазақстанда 14 медаль болған, ал 2023 жылы небәрі 7 медаль алған едік.

Бұл елімізде балалар шахматы жүйелі түрде дамып келе жатқанын көрсетеді деп ойлаймын.
Биыл рапидтен Аслан Ендібаев, Аделина Нұрханқызы, Рамазан Төлеген, Елназ Қалиахмет және Алдияр Ансат чемпион атанды. Ал блицтен Венера Жакишева, Алиша Бисалиева, Алдияр Жарас пен Зарина Нұрғалиева алтын алды.

Қазақстан құрамасы 40 елдің ішінде командалық есепте бірінші орын иеленді. Қазір бізде тоғыз әлем чемпионы бар. Жыл соңына дейін Қазақстан жаңа медаль рекордын жаңартуы әбден мүмкін.
Енді Алматыда өткен мектеп командалары арасындағы әлем чемпионаты туралы айтып өтсем. Бұл турнирді Халықаралық мектеп шахматы федерациясы ISCF ұйымдастырды.

Соңғы жылдары біз мектеп шахматына ерекше көңіл бөліп келеміз. Өйткені шахмат білім беру жүйесін күшейтетін өте маңызды құрал деп ойлаймын. Сонымен қатар, бұл болашақ үлкен спорттың да негізі. Баланы шахматқа ерте баулу арқылы ертеңгі мықты ойыншыларды дайындауға бет бұрдық.

Қазақстан шахмат федерациясы, Туризм және спорт министрлігі мен Алматы әкімдігінің қолдауымен өткен бұл турнир бірнеше маңызды міндетті қатар атқарды.

Біріншіден, мектеп шахматы бойынша FIDE мен ISCF-тің жаңа халықаралық кезеңі дәл Алматыдан басталды. Бізге Үндістан, Қытай, Өзбекстан, Сингапур, Малайзия, Австралия секілді елдердің мықты мектеп командалары келді.
Балалар халықаралық тәжірибе жинады, өз деңгейін көрді, жаңа мотивация алды.
Турнирден тыс уақытта да қонақтар Қазақстан мәдениетімен танысты. Олар QJ League футболшыларымен бірге жаттығып, асық атып, ұлттық тағамдардан дәм татты. Көп балалар осы жарыста жаңа дос тапты. Меніңше, бұл да өте маңызды.

Мұғалімдер мен ата-аналар үшін де арнайы кездесулер ұйымдастырылды. Ол жерде мектеп шахматын дамыту, оқыту әдістері және практикалық мәселелер талқыланды. Ең бастысы – бәрі ашық форматта өтті.
Жалпы, осының бәрі қазір мектеп шахматына өте қажет үлкен орта қалыптастырып жатыр. Бұл тек Қазақстан үшін емес, бүкіл әлем үшін маңызды бағыт.

Бүгінде Қазақстан осы интеллектуалды қозғалыстың маңызды орталықтарының біріне айналып келеді деп сенімді айта аламын.

Тағы бір маңызды нәрсе – Қазақстан халықаралық деңгейдегі турнирлерді жоғары деңгейде өткізе алатынын тағы дәлелдеді. Бұл біздің FIDE мен ISCF алдындағы беделімізді күшейтеді. Ал болашақта елімізге тағы да ірі жарыстарды өткізуге мүмкіндік береді.
На самом деле я очень благодарен, что турнир посетили президент FIDE Аркадий Дворкович и министр просвещения РК Жулдыз Сулейменова. У нас есть общее понимание, что школьные шахматы заметно усиливают и школы, и шахматы. Поэтому очень круто, что над их развитием мы работаем вместе.
ISCF-тегі әріптестерімізге де ерекше алғыс айтқым келеді.

Ұйым әлі жас болғанымен, қазір әлемдегі мектеп шахматының дамуына үлкен серпін беріп отыр.
Осы тұста бір нәрсені айтып өткім келеді. Шахмат – бұл жай ғана тақтадағы ойын емес. Оның ішінде тәрбие де, мінез де, ойлау мәдениеті де бар. Сондықтан ойынды бір ғана көрсеткішпен бағалау да, бір ғана көзқараспен түсіндіру де мүмкін емес.

Пікірталас болады, әрине, әркімнің өз ойы бар және бұл қалыпты іс. Бірақ ең маңыздысы, біз не үшін еңбек етіп жатқанымызды ұмытпау. Біз жай ғана чемпион тәрбиелеп жатқан жоқпыз. Біз ертең елдің ойын өзгертетін, жауапкершілікті түсінетін, ұшқыр ойлы ұрпақ өсіріп жатырмыз. Осыны ұмытпайық.

Тимур Турловтың авторлық блогы